VẤN ĐỀ Ở GAN THƯỜNG GẶP

Gan là cơ quan nội tạng lớn nhất trong cơ thể người. Tại đây xử lý hơn 500 chức năng với các tác dụng chính như: tổng hợp các chất, dự trữ dinh dưỡng, chuyển hóa các chất có hại. Chính vì “ môi trường làm việc độc hại” , thường xuyên phải tiếp xúc với nhiều chất độc nên ở gan có thể gặp một vài vấn đề do vi khuẩn, virus mang lại.

VIÊM GAN

hình ảnh gan đang có vấn đề
Hình ảnh gan đang có vấn đề

Một trong những vấn đề thường gặp ở gan đó là viêm gan. Viêm gan là tình trạng tổn thương tại gan đặc trưng bởi sự hiện diện của các tế bào bị viêm trong mô gan. Có thể chia viêm gan thành hai nhóm lớn: viêm gan do siêu vi ( nhiễm virus) và viêm gan không do siêu vi ( viêm gan do rượu, bệnh tự miễn…)

Các loại viêm gan siêu vi thường gặp là viêm gan A, B, C, D, E và cả 5 loại này đều có thể lây từ người qua người thông qua con đường máu, tình dục, từ mẹ sang con và sử dụng chung dao cạo, kim tiêm…

Viêm gan làm gan bị tổn thương nặng, ảnh hưởng đến chức năng của gan, có thể gây ra các bệnh xơ gan, ung thư gan, suy gan và dẫn tới tử vong. Hiện nay viêm gan C cấp tính hay mãn tính đều có thể chữa khỏi, viêm gan B đã có vaccine và việc tiêm vaccine viêm gan B là phương pháp hữu hiệu nhất để bảo vệ bản thân khỏi viêm gan B.

GAN NHIỄM MỠ – VẤN ĐỀ Ở GAN PHỔ BIẾN

Hình ảnh gan bị nhiễm mỡ
Hình ảnh gan bị nhiễm mỡ

Chất béo từ thức ăn sẽ được phân giải và hấp thụ qua thành ruột vào máu rồi được đưa vào gan để chuyển hóa thành những chất có lợi cho cơ thể, phần chất béo dư thừa sẽ được gan dự trữ trong các tế bào gan để dùng khi cơ thể có nhu cầu bổ sung. Vì vậy có một lượng mỡ nhất định trong gan là bình thường ( tỉ lệ mỡ <5%). Tuy nhiên khi cơ thể hấp thu quá nhiều chất béo hay gan hoạt động không hiệu quả thì sẽ dẫn tới hiện tượng gan nhiễm mỡ ( tỉ lễ mỡ > 5%).

Phụ thuộc vào cơ chế sinh bệnh mà gan nhiễm mỡ được chia thành 3 nhóm:

  • Gan nhiễm mỡ do rượu: rượu là một trong những tác nhân gây ra nhiều bệnh cho con người, trong đó có gan nhiễm mỡ. Khi nồng độ cồn trong máu cao sẽ ảnh hưởng đến quá trình phân giải mỡ ở gan, khiến mỡ tích tụ ở gan nhiều hơn. Tuy nhiên nếu tình trạng gan nhiễm mỡ chưa dẫn tới xơ gan hay suy gan thì việc kiêng rượu trong một khoảng thời gian cũng khiến gan được phục hồi lại.
  • Gan nhiễm mỡ không do rượu: Kể cả khi không uống rượu thì gan cũng vẫn có thể bị nhiễm mỡ. Nguyên nhân có thể là do rối loạn lipid máu, béo phì, tiểu đường, sử dụng nhiều thực phẩm tinh bột tinh chế, đồ ngọt…
  • Gan nhiễm mỡ cấp tính trong khi mang thai: trong thời kỳ mang thai, có thể có nhiều sự thay đổi trong cả các quá trình sinh lý cũng như sinh hóa. Có một tỷ lệ rất nhỏ và cũng khá hiếm gặp nhưng gan nhiễm mỡ cũng là một biến chứng khi mang thai. Chức năng gan khi đó sẽ bị suy giảm và ảnh hưởng đến sức khỏe của cả mẹ lẫn con. Tuy nhiên nếu được phát hiện sớm thì có thể được điều trị hiệu quả mà không để lại di chứng cho cả mẹ và con.

XƠ GAN

Hình ảnh gan bị xơ
Hình ảnh gan bị xơ

Khi gan bị tổn thương, thì sẽ có cơ chế tự phục hồi và tạo ra các mô sẹo. Xơ gan là hiện tượng gan bị tổn thương trong một khoảng thời gian dài dẫn tới việc các mô sẹo sẽ thay thế các mô khỏe mạnh. Bệnh tiến triển theo nhiều giai đoạn, nếu để lâu sẽ vô hiệu hóa các chức năng của gan do mô sẹo sẽ làm tắc nghẽn sự lưu thông của máu qua gan. 

Bệnh tiến triển qua 4 giai đoạn với những biểu hiện khác nhau. Một vài những biểu hiện có thể dễ dàng nhận biết như: mệt mỏi, mất ngủ, ăn không ngon, tụt cân, ngứa ngáy khắp người, vàng da,…Nếu phát hiện kịp thời bệnh ở những giai đoạn đầu và tiến hành điều trị thì có tỉ lệ cao hồi phục và khỏi bệnh. Bệnh nếu tiến triển đến khi phần lớn gan bị xơ thì phải thực hiện phẫu thuật thay gan.

SUY GAN

Hình ảnh gan bị suy giảm chức năng
Hình ảnh gan bị suy giảm chức năng

Suy gan là hiện tượng một phần của gan bị tổn thương và không thể hoạt động một cách bình thường. Suy gan có 2 loại là suy gan cấp tính và mãn tính.

Suy gan cấp tính: xảy ra mà không có triệu chứng, chức năng gan sẽ ngừng trong vòng vài ngày hoặc vài tuần. Nguyên nhân của suy gan cấp tính có thể là do virus viêm gan A, B, C, E tấn công, do ngộ độc thuốc hoặc ngộ độc nấm ( tiêu biểu là nấm Amianita phalloides.)

Suy gan mãn tính:  là kết quả của xơ gan khi mà các mô sẹo thay thế cho các mô khỏe mạnh. Bệnh tiến tiến triển chậm, có thể mất tới hàng năm mới bắt đầu xuất hiện triệu chứng. Dấu hiệu của suy gan có thể kể đến như: buồn nôn, ăn không ngon, khó ngủ, ngứa ngáy, giảm cân, vàng mắt, vàng da…

UNG THƯ GAN – VẤN ĐỀ VỀ GAN NGUY HIỂM

Hình ảnh gan có khối u ung thư
Hình ảnh gan có khối u

Ung thư gan không có nguyên nhân cụ thể, bệnh có thể xuất hiện ở cả hai giới. Tế bào ung thư gan có thể thông qua máu và bạch huyết để đến các bộ phận khác trong cơ thể .Ung thư gan được chia làm 2 loại là ung thư gan nguyên phát và thứ phát

Ung thư gan nguyên phát ( căn nguyên xuất phát từ gan)  là hiện tượng những tế bào bất thường xuất hiện trong gan, chúng tập hợp lại thành khối u ác tính. Dựa trên vị trí xuất phát của ung thư trong gan mà ung thư nguyên phát được chia ra làm 4 loại: Ung thư biểu mô tế bào gan, ung thư đường mật, u nguyên bào gan, u máu ác tính.

Ung thư gan thứ phát ( căn nguyên do di căn từ các bộ phận khác sang gan)

CÁC VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN DI TRUYỀN

Ảnh hưởng của di truyền
Ảnh hưởng của di truyền

Một số rối loạn gan di truyền sẽ xảy ra nếu trong gia đình có người có tiền sử mắc các bệnh lý về gan. Cụ thể:

  • Hemochromatosis: Khiến cơ thể dự trữ chất sắt từ thức ăn nhiều hơn so với nhu cầu cơ thể. Chất sắt dư thừa tích tụ trong gan, tim hoặc các cơ quan khác trong thời gian dài sẽ phá hủy mô và cơ quan,  có nguy cơ đe dọa tính mạng như rối loạn nhịp tim, ung thư, xơ gan.
  • Bệnh Wilson: Là một rối loạn di truyền do đồng tích tụ trong gan thay vì đưa vào ống mật khiến cho gan bị tổn thương và để cho đồng tự do di chuyển trong máu gây ảnh hưởng đến các bộ phận khác, kể cả não. Các triệu chứng đầu tiên của bệnh Wilson thường xuất hiện ở người có độ tuổi từ 6 – 35, phổ biến nhất là đối tượng thiếu niên. Căn bệnh này không chỉ ảnh hưởng đến gan, mà còn có thể gây ra các vấn đề về thần kinh và tâm thần.
  • Thiếu hụt men alpha-1 antitrypsin: Đây là một protein được gan tạo ra và nó bảo vệ phổi khỏi tác hại của một loại enzyme có tên là bạch cầu trung tính elastase. Thiếu men alpha-1 antitrypsin là bệnh do di truyền từ bố mẹ sang con cái và thường gặp nhất ở người da trắng. Bệnh không lây truyền sang người khác. Trên thực tế, không phải người bệnh nào bị thiếu hụt alpha 1 antitrypsin cũng mắc phải bệnh gan, tuy nhiên, việc thường xuyên theo dõi gan để phát hiện và điều trị sớm bất cứ tổn thương nào là rất cần thiết, đề phòng nguy cơ xảy ra biến chứng.

CÁC VẤN ĐỀ VỀ GAN LIÊN QUAN ĐẾN HỆ MIỄN DỊCH

ảnh hưởng liên quan đến hệ miễn dịch
Nguồn ảnh: res.cloudinary.com

Hệ miễn dịch có vai trò “ chiến đấu” chống lại các vi khuẩn, virus có hại xâm nhập cơ thể con người. Tuy nhiên khi hệ miễn dịch gặp vấn đề thì hệ miễn dịch sẽ hoạt động không đúng nữa. Thay vì tấn công virus xâm nhập thì lại “ quân ta đánh quân mình”,  tấn công các bộ phận khác trong cơ thể con người, bao gồm cả gan. Một số bệnh ở gan liên quan đến vấn đề này như:

  • Viêm gan tự miễn: Gây viêm gan và có thể dẫn đến các bệnh lý về gan khác, thậm chí là suy gan. Tình trạng này thường gặp ở nữ giới hơn nam giới.
  • Xơ gan ứ mật nguyên phát (Primary Biliary Cholangitis/ Primary Biliary Cirrhosis): là một rối loạn tự miễn dẫn đến phá hủy dần dần các ống dẫn mật trong gan. Ứ mật kéo dài dẫn đến xơ gan và tăng huyết áp.

Hầu hết các vấn đề liên quan đến gan đều có thể kiểm soát nếu được phát hiện và xử lý kịp thời. Nếu bỏ qua các dấu hiệu và để mặc cho bệnh tiến triển thì sức khỏe sẽ càng ngày đi xuống và thậm chí là tử vong. Vì vậy việc duy trì thói quen sinh hoạt lành mạnh kết hợp với việc khám sức khỏe định kỳ sẽ giúp chúng ta có được sức khỏe gan tốt hơn.